In maart dit jaar hadden Nederlandse huishoudens gezamenlijk 1 miljoen dynamische contracten voor gas en elektra. Een mooie mijlpaal volgens Remko ten Barge. Hij voorspelt dat dit aantal volgend jaar verdubbelt, vooral vanwege het einde van de salderingsregeling. Ten Barge: “Met de salderingsregeling mocht je bij vaste en variabele prijzen je dure verbruik in de winter salderen met goedkope opwek in de zomer. Je kreeg eigenlijk een gratis fiscale batterij van de overheid.”
Vanaf 2027 krijgen ook kleinverbruikers met zonnepanelen te maken met gemiddeld hogere prijzen in de winter. Ten Barge verwacht dat veel mensen dan zullen investeren in een thuisbatterij. Om die batterij goedkoop te kunnen opladen, heb je ook de goedkope tarieven van een dynamisch contract nodig.
Prijsprikkels
Binnen de energietransitie spelen dynamische energieprijzen ook een cruciale rol. Om de bouw van windmolens en zonnepanelen rendabel te houden, moet er een mogelijkheid zijn om de opgewekte stroom op piekmomenten af te voeren. Daarvoor zijn verbruikers nodig die gemotiveerd zijn om op die specifieke momenten veel te verbruiken. Dat kan volgens Ten Barge met prijsprikkels die dynamische contracten bieden. “Vervolgens kunnen we de bouw van nog meer zonne- en windenergie rendabel maken”.
Tegelijk zitten er grenzen aan de ‘energie-elasticiteit’ van gebruikers. Dat blijkt uit verbruiksstatistieken in Noorwegen, waar de meeste mensen een dynamisch contract hebben. De prijsprikkels hadden daar maar een beperkt effect op het totale energieverbruik: er werd in totaal 10% minder energie verbruikt bij hoge prijzen. Toch ziet Remko ten Barge dat al als een interessant effect. “Deze 10% is exclusief de positieve impact van het verschuiven van verbruik. In Nederland toont onderzoek van ANWB Energie aan dat honderdduizenden consumenten met een dynamisch contract minder in de avond verbruiken en meer tijdens zonnige uren.”
Extra winst
Voor gebruikers die hun gedrag makkelijk kunnen aanpassen, valt er extra winst te halen uit een dynamisch contract. Maar dat vraagt ook iets van de consument, zeker als de energieprijs in toenemende mate het leven gaat beheersen. Controleren we straks voor elke wasbeurt eerst de energieprijs?
Nee, denkt Remko ten Barge. Hij verwacht dat automatisering hier een rol in gaat spelen, bijvoorbeeld door slimme apps die je wasmachine een ruim tijdslot geven waarbinnen de was gedaan kan worden. Daarbij benadrukt hij dat prijsprikkels een rol spelen, maar dat het uiteindelijk aan de gebruikers is om hierin een keuze te maken. “Het initiatief ligt bij de klant, je moet geautomatiseerde systemen altijd kunnen overrulen.”
Werken op zondag
Ook voor het mkb ziet Ten Barge kansen om extra te besparen op energiekosten met een dynamisch contract. Al verwacht hij wel dat dit lastiger is dan bij huishoudens. Als voorbeeld noemt hij werken op zondag. Dat scheelt volgens hem veel energiekosten, maar de personeelskosten kunnen dan juist stijgen.
Het verschuiven van het energieverbruik binnen het mkb staat volgens Ten Barge nog een beetje in de kinderschoenen, maar ook hier ziet hij kansen voor automatisering. Bijvoorbeeld bij het laden van een elektrisch wagenpark, waarbij de wagens op goedkope momenten worden geladen. Of bij het verwarmen van kantoorpanden. Zo kan het gebouw alvast op zondag worden voorverwarmd, in plaats van tijdens de piek op maandagochtend.
Variabele netbeheerkosten
Hoewel Ten Barge verwacht dat iedereen in z’n eigen tempo de gedragsverandering gaat doormaken, denkt hij dat het oude systeem voor velen simpelweg te duur wordt. Er is immers meer dynamiek op komst in de energierekening. De overheid en netbeheerders verwachten dat gebruikers vanaf 2028 te maken krijgen met variabele netbeheerkosten. Daarbij zijn de netbeheerkosten op piekmomenten hoger dan op de rustige momenten.
Het huidige vaste bedrag aan netbeheerkosten wordt waarschijnlijk gesplitst in vier prijsniveaus, ook voor gebruikers met een vast contract. Volgens Ten Barge moet dat besluit worden gezien in het licht van de toenemende netcongestie. Die congestie heeft volgens hem invloed op de prijs die de klant betaalt, dus een gezamenlijke oplossing is volgens hem “goed voor iedereen”.
Dynamische energiebelasting
Ten Barge pleit ervoor om zelfs de energiebelasting dynamisch te maken. “Ik heb dat aangekaart toen de staatssecretaris bij ons op kantoor was. Toen was het antwoord dat de IT-systemen van de Belastingdienst dat niet aankonden.”
Toch staat de richting waarin de energierekening zich ontwikkelt volgens Ten Barge zo goed als vast. “Dit is het nieuwe systeem, kom erbij als je er klaar voor bent. Maar eigenlijk kunnen we aantonen dat het omslagpunt al achter ons ligt.”
